Uyku ve uyku problemleri

|

UYKU

Bir öğrenci lise ikinci sınıftayken sabah okula gidiş saatinde kalkışlarında problemler yaşayarak zorlanıyordu. İlk başlarda yaz tatilinde geç yatıp ertesi gün geç kalkmasına bağladı olanları. Birkaç hafta sonra ayarlama yapması gerektiğini varsaydı. Fakat okul süresince,her ne kadar sabah 6:30 da uyansa da sabahları saat 14:00 ‘e 15:00’ e kadar kendini yatakta uyanık uzanırken buldu. Sonraki günlerde sınıfta uyuya kalmaya başladı ve sonra bunlar da notlarına yansıdı.

Çoğu ergenlik seviyesindeki insan yeterli uykuyu almaz. Fakat bu genel için normaldir çünkü onlar aşırı yüklüdür zaten ve uykudan cimrilik etmeye çalışırlar. Fakat uyku problemleri gençleri geceleri uyumak isteseler de bazen uykusuz tutar.

Bu kaçan uykularla birlikte uyku yetersizlikleri ortaya çıkar ve yetersiz uyuyan bir insan konsantre olmakta, ders çalışmakta ve işyerinde zorlanır. Aynı zamanda depresyon gibi duygusal sıkıntılar ve hatta bunalımlar içine de girebilirler.

UYURKEN NE OLUR?

Siz anlamazsınız tabii ki, fakat siz uyurken beyniniz halen daha aktif durumdadır. Uyuduğunuz sürece, beyniniz 5 evreden geçiyor. Bölümler 1, 2, 3, 4 ve REM (hızlı göz hareketleri) . Bu bir uyku döngüsüdür. Bir döngü ortalama 90 ya da 100 dakika sürer yani ortalama bir insan bir gece uykusunda 4 yada 5 kere bu döngüyü tecrübe eder.

Adım 1 ve 2 uykunun hafif anlarıdır bu süre içinde uyuyan kişi kolayca uyanabilir. Bu süreçte, göz hareketleri yavaşlar ve sonunda durur, kalp ve soluk alıp verme yavaşlar ve vücut ısısı düşer. Adım 3 ve 4 ise uykunun en derin anlarıdır. Bu süreçte uyuyan kişinin uyanması zordur, ve bu süreçteyken uyandırılan insan kendini birkaç dakikalığına sersemlemiş hisseder. Adım 3 ve 4 insanı en çok tazeleyen uyku sürecidir. Bu süreç yorgun olduğunda arzuladığımız uyku sürecidir.

Uykunun en son bölümü olan REM bölümünde göz hareketleri hızlanır. REM sürecinde, diğer fiziksel değişmeler yer alır-soluklanma hızlanır, kalp atışları hızlanır, aksayan kaslar hareket etmez. En canlı rüyaların görüldüğü süreçtir aynı zamanda.

NEDEN GENÇLER SIKINTILI UYURLAR?

Araştırmalar derki gençler ortalama 9 saat uyumalıdır. Ama hepimiz biliyoruz ki örneğin sabah saat 6:00’da okula gitmek için uyanan bir gencin saat gece 21:00 de en geç yatmış olması gerekmektedir. Hepimizin de bildiği üzere gençler bu saatlerde yatmak istemezler ve yatmazlar. Yatmamalarının sebebi uyumak istememeleri değil, beyinlerinin doğal olarak geç saatlerde çalışmasından dolayı kendilerini yatağa gitmeye hazır hissetmemelerinden kaynaklanmaktadır.

Ergenlik dönemlerinde, vücudun biyolojik saatine pek kulak verilmez, ve ergen sürekli olarak geç yatıp geç kalkmak ister. Ergenlerde gece saatlerinde melatonin hormonu salgılanır buda onların erken yatmamasını sağlar. Buda uyku-uyanıklık döngüsüne zarar verir, buda günlük hayattaki etkinliğe zarar verir. Bu durumlara gecikmiş uyku evresi sendromu denir.

Bu vücut saatindeki değişimler sadece ergenlerin uykudan kaybetmesini değil aynı zamanda başka şeylere de sebep olabilir. Birçok insanda insomnia hastalığı vardır. Bu hastalığın temel nedeni strestir. Fakat birçok şeyin eksikliği bu hastalığa sebep olabilir, örneğin fiziksel rahatsızlıklar (aşırı baş ağrıları) duygusal travmalar (ailesel problemler ve insanlarla ilişkilerde yaşanan problemler), ve hatta uyumaya elverişsiz bir uyku ortamı (çok sıcak veya gürültülü oda ortamı)bu hastalığa sebep olabilir.

İnsomnia hastalığına yakalanmak herkesin başına bazı dönemlerde gelebilecek bir durumdur. Fakat eğer bu hastalık 1 ay sonra hala devam ediyorsa doktorlar bunu kronikleşmiş olarak adlandırırlar. Kronikleşmiş insomnia bir çok sebepten meydana çıkmış olabilir. Bunların içinde medikal koşullar, zihinle alakalı sağlık problemleri, ilaçların yan etkileri vardır. Kronik insomnia hastalığı olan kişiler bir doktora yada bir terapistten yardım alabilirler.

Bazı insanlar için insomnia dan çok insomnia olduğu için endişe etmek daha kötüdür. İnsanlar insomnia sebebiyle uykusuz kalıp daha sonraki günlerde yorgun düşüp daha sinirli hale gelirler. Bu duruma doktorlar psikolojik insomnia derler.
Gençlerde uyumada sıkıntıya sebebiyet verebilecek şeylerden bazıları şunlardır:

Periyodik eklem hareketleri rahatsızlığı ve yerinde durmayan bacaklar sendromu:

Bu duruma düşen insanlar uykularının bacaklarındaki hareketlerden bozulduğunu düşünürler, onları uykusundan ayrı bırakır ve yorgun düşürür. Bu durumda bacak hareketleri tamamen bilinç dışıdır, gönülsüz kasılma yada titreme hareketleridir bunlar. İnsanlar bu hareketleri kontrol edemezler, onların bilinci dışında gelişir ve hatta farkına bile varmazlar. Bu rahatsızlığa sahip insanlar eklem yerlerinde kramp, kaşınma ve yanma gibi şeyler hissederler.

Bazı insanlarda bu durumun tedavisi olarak demir eksiliğini gidermek doktorlarca tedavi şekli olabiliyor.

Engelleyici uyku apnesi

Bu uyku hastalığı türü insanın uyku esnasında düzgün bir şekilde soluk alıp vermesini engeller. Bu hastalığın en genel sebebi genişleyen dokulardır. Genişleyen dokular gırtlağa ve buruna giden alanlarda tıkanmalara sebebiyet verirler. Fazla kilolu veya obez olmak bu hastalığa sebep olabilir.

Bu hastalığa sahip insanlarda horlama, zor soluklanma ve uyku esnasında terleme bolca görülür. Çünki uyku esnasında bünyeye ciddi rahatsızlık verir. Gün içinde uykusuz kalınmasına sebep olur. Bu hastalığın ön belirtileri olan horlama ve uykusuzluk hali gibi durumlarda doktora başvurmak gerekir.

Reflü

Bazı insanlarda gastroözofajeal reflu hastalığı vardır (GERD), bu hastalıkla miğdedeki asit boğaza geri çıkar, bu durum rahatsızlık üretir, miğde de yanma hissi yapar. Yatar pozisyondayken semptomlar daha kötü ve ağır hissedilebilir.

Kabuslar

Bütün gençler arasıra da olsa kabus görürler. Sık görülen kabuslar uyku kalıbını bozarlar, geceleri uyanmalara sebep verirler. Bazı şeyler sık sık kabus görmeyi tetikler, alkol, haplar ve bazı ilaç tedavileri bunlardan bazılarıdır, hatta az uyumak bile buna bir sebep olabilir. Kabusların en belirgin tetikleyicileri duygusal bozukluklar, stres ve sinirlilik halidir. Eğer kabuzlarınız uykunuza zarar veriyorsa bir doktora veya terapiste danışmak iyi bir fikirdir.


Narkolepsi

Narkolepsi insanlara gün içerisinde sürekli uykusu varmış gibi hissettiren ve bazen gelen uyku atakları ile aniden uyuya kalınmasına sebep veren hastalıktır, kasların kontrolü kaybedilir. Geceleri uyanmak sureti ile gece uykuları hasar alır. Aniden uyku getiren bir rahatsızlık olduğundan dolayı tehlikeli sayılabilir ve kişinin iş, okul ve sosyal hayatı bundan etkilenebilir.

Narkolepsi hastalığı tam anlamıyla 10-15 yaşlarındaki bireylerde görünmez daha çok 15-25 yaş aralığında görüleblir. Doktorlar bu hastalığın tedavisinde genelde yaşam şekli değişikliği veya ilaç tedavisi önermektedirler.

Uyurgezerlik

Uyurgezerlik gençlerde çok görülen bir rahatsızlık olmamakla beraber daha çok çocuklarda görülen bir rahatsızlıktır. Aileden geçebilen bir rahatsızlıktır. Genelde insanlar hastayken veya stresliyken olabilir.

Uyurgezerler bu durumu sürekli yaşamazlar, genelde çok ciddi bir problem değildir. Uyurgezerler genelde tekrar yataklarına dönme eğilimi göstermektedirler, ve uykularında yürüdüklerini hatırlamazlar (genelde uykunun en derin olduğu anlarda gerçekleşir yani uykunun 3. Veya 4. Evrelerinde olur). Uyurgezerler uykuda yürürken uyandırılırlarsa irkilirler ama bu ürkütücü biçimde olmaz, en iyi yöntem onlara incitmeden yataklarına gitmelerine yardımcı olmaktır.


Ne Yapmalıyım?

Eğer geceleri iyi bir uyku çekip dinlenmenize rağmen gün içinde kendinizi uykulu hissediyorsanız, bir doktora görünmek iyi bir fikir olabilir. Aşırı yorgunluk hali sadece uykuya bağlanacak bir problem olmayabilir diğer sağlıksal dengelerde iyi kontrol edilmelidirler.

Eğer bir doktor sizin uykunuz ile alakalı bir sıkıntınızdan şüphe ederse sizin uyku alışkanlıklarınız ve genel sağlığınıza bakacaktır. Yaptığı fiziksel muayenenin yanı sıra sizin medikal açıdan geçmişinizi öğrenmek isteyecektir. Geçmişte sizin yada ailenizin yaşamış olduğu herhangi bir rahatsızlık durumu varmı bilmek isteyecektir yada kullandığınız ilaçları bilmek isteyecektir. Aynı zamanda sizde uyku apnesi olup olmadığını ortaya çıkarabilmek için bazı testler yapmak isteyecektir.

Değişik uyku problemleri değişik tedavilerle çözülebilir. Bazıları ilaçlarla tedavi edilirken bazılarına doktorlar bazı ışık tedavisi gibi sosyal çözümler deneyebilirler. Yada başka çözümler vücüt saatini düzenlemek adına uygulanabilir.

Doktorlar gençlerde yaşam şekillerini değiştirerek iyi uyku alışkanlıklarını elde etmelerini teşvik edebilirler. Örneğin herkes bilirki kafein uyku kaçıran bir üründür fakat çoğu genç bilgisayar oyunları ve TV seyretmenin uyku kaçırdığını bilmez, bilsede pek fazla kabul etmek istemez.

Rüya nedir

|

Rüya biz uyurken genellikle REM ( Rapid Eye Movement ) ile bağlantılı olarak tecrübe ettiğimiz görüntü, ses, düşünce ve hislerin bütünüdür. Rüyaların içerikleri ve biyolojik anlamları tam olarak açıklanamamıştır ve tarih boyunca spekülasyonların ve ilginin odağı olmuştur. Rüya ile ilgilenen bilim dalına rüyabilim, ingilizce terimiyle oneirology denmektedir.

Rüyanın genel olarak kabul görmüş biyolojik bir açıklaması bulunmamaktadır, ancak genel olarak gözlenen REM uykusuyla bağlantılı olduğudur. Uykunun bu safhasında elektroensefalogram ( beyindeki elektriksel aktiviteleri grafiksel olarak ekrana ya da kağıda dökebilen cihaz ) beyinde uyanıkkenkine yakın beyin aktiviteleri göstermektedir.

Birey genel yaşam döngüsünde ortalama ömrünün 6 yılını ( her gece 2 saate denk gelmektedir ) rüya görerek geçirmektedir.

REM uykusunda bazı nörotransmitterler tamamiyle bastırılmış halde bulunur, yani vücudumuzda hareket etmemizi sağlayan motor nöronlar uyarılmaz. Bu rüya gören kişinin kendine zarar verecek tehlikeli hareketler yapmasını engellemektedir.

Çalışmalar birçok memelinin ve kuşların rem uykusunu tecrübe ettiğini göstermektedir.

Rüyalara yeniden başlıyoruz

|

Bu konuyla ilgili bir sürü web sitesi var. Türkiyede 2001den beridir bir rüya tabirleri furyasıdır gidiyor. Ruyalar.com a 2006 da başlayan ve ardı arkası kesilmeyen saldırılardan neler olduğunu anlamalıydık. Pastadan pay almaya çalışan arkadaşlar ruyalar.com a sürekli olarak saldırdılar ve googleda bizim sıralamada düşmemize sebep oldular. Ancak bu konuda Türkiyedeki ilk siteyi biz yaptık ve şimdi bunun faydasını tekrar göreceğimize inanıyoruz. Rüya tabiri konusunda defalarca gazetelere ve dergilere çıkmış olan web sitemiz hakettiği yere tekrar sizlerin sayesinde gelecektir. Rüyalarınızı paylaşabildiğiniz, ücretli çalışan tabircilerimizin sizlerin rüyaları için yaptıkları yorumları okuyabileceğiniz, diğer üyelerimizin de rüyalarınıza anlam katabileceği bir siteyle karşınızdayız.

Umarız yakında yayına girecek olan yeni tasarımımızdan memnun kalırsınız.
Esenlikler diliyoruz.
Rüya tabirleri siteniz.